Nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, trong năm học 2025 – 2026, nhóm Ngữ văn Trường THCS Đặng Xá đã tổ chức chuyên đề tại lớp 9A2 với chủ đề: “Phát triển năng lực của học sinh trong giờ đọc hiểu thơ”. Tiết dạy do cô giáo Nguyễn Thị Dung thực hiện với sự tham dự của Ban giám hiệu và các thầy cô trong tổ Khoa học Xã hội.
Đây là hoạt động chuyên môn thiết thực nhằm giúp giáo viên trao đổi kinh nghiệm giảng dạy, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả của các giờ học đọc hiểu văn bản trong chương trình Ngữ văn 9.
Trong chương trình Ngữ văn ở bậc trung học cơ sở, hoạt động đọc hiểu văn bản đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực ngôn ngữ, năng lực văn học cũng như bồi dưỡng tình cảm, thái độ và cách nhìn nhận cuộc sống của học sinh. Đặc biệt, thơ ca là thể loại giàu hình ảnh và cảm xúc, có khả năng khơi gợi những rung động tinh tế trong tâm hồn người đọc. Vì vậy, việc hướng dẫn học sinh đọc hiểu thơ không chỉ giúp các em tiếp nhận vẻ đẹp của ngôn từ mà còn giúp phát triển khả năng cảm thụ văn học, tư duy và kĩ năng diễn đạt.
Bên cạnh đó, trong cấu trúc đề thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông hiện nay, phần đọc hiểu văn bản chiếm một vị trí quan trọng. Các ngữ liệu thơ hiện đại Việt Nam thường được sử dụng để kiểm tra khả năng nhận biết, phân tích và vận dụng kiến thức của học sinh. Do đó, việc rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc hiểu thơ, giúp các em nắm vững các dạng câu hỏi thường gặp và biết cách trình bày câu trả lời rõ ràng, mạch lạc là yêu cầu cần thiết trong quá trình dạy học.
Trong tiết dạy minh họa của chuyên đề, giáo viên đã tổ chức các hoạt động học tập theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh. Mở đầu bài học, học sinh được tìm hiểu cấu trúc đề thi tuyển sinh vào lớp 10 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội để nhận thức rõ vai trò của phần đọc hiểu văn bản trong đề thi. Từ đó, giáo viên dẫn dắt học sinh ôn tập những kiến thức cơ bản về các dạng câu hỏi đọc hiểu văn bản thơ, đồng thời hướng dẫn các bước làm bài đọc hiểu một cách khoa học và hiệu quả.
Ở phần luyện tập, học sinh được đọc và tìm hiểu đoạn thơ trích trong bài “Gửi con” của nhà thơ Bùi Nguyễn Thu Hà. Thông qua hệ thống câu hỏi đọc hiểu được thiết kế theo các mức độ từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng, học sinh từng bước phân tích nội dung, hình ảnh và ý nghĩa của đoạn thơ. Các em được khuyến khích trình bày suy nghĩ, cảm nhận cá nhân về thông điệp mà bài thơ gửi gắm, từ đó rút ra những bài học ý nghĩa cho bản thân về cách sống tích cực, biết vượt qua khó khăn và sẻ chia với cộng đồng.
Trong quá trình tổ chức dạy học, giáo viên cũng kết hợp sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại như máy chiếu đa vật thể, video minh họa và các công cụ công nghệ hỗ trợ bài giảng. Điều này góp phần tạo nên không khí học tập sinh động, giúp học sinh tiếp cận bài học một cách trực quan và hứng thú hơn.
Thông qua chuyên đề, học sinh không chỉ được rèn luyện kĩ năng đọc hiểu văn bản thơ mà còn phát triển nhiều năng lực quan trọng như năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và năng lực tự học. Đồng thời, giờ học cũng góp phần bồi dưỡng cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp như sự chăm chỉ, tinh thần trách nhiệm và lòng yêu quê hương, đất nước.
Chuyên đề “Phát triển năng lực của học sinh trong giờ đọc hiểu thơ” đã mang lại nhiều kinh nghiệm quý báu trong việc đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Đây cũng là dịp để giáo viên trong tổ chuyên môn cùng trao đổi, học hỏi và hoàn thiện hơn các phương pháp giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.
Xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu đã luôn quan tâm, tạo điều kiện để các hoạt động chuyên môn được tổ chức hiệu quả. Cảm ơn các thầy cô giáo trong tổ chuyên môn đã tích cực trao đổi, đóng góp ý kiến để chuyên đề được hoàn thiện. Đồng thời cảm ơn các em học sinh lớp 9A2 đã tham gia học tập nghiêm túc, nhiệt tình, góp phần tạo nên thành công của tiết dạy này.
Trong thời gian tới, nhóm Ngữ văn trường THCS Đặng Xá sẽ tiếp tục triển khai nhiều hoạt động chuyên môn thiết thực nhằm đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh và nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Ngữ văn trong nhà trường.